GELİŞİMSEL KALÇA DİSPLAZİSİ - Belirti ve Bulgular: Yenidoğan Dönemi

 

tanımlamalar
doğum öncesi nedenler
doğum sonrası nedenler
patoloji
erken dönem bulguları
geç dönem bulguları
tanı
kalça ultrasonografisi
radyolojik bulgular
koruyucu önlemler
erken tedavi
Pavlik bandajı
alçılama
açık redüksiyon
tavan ameliyatları
erişkin yaş

web sayfam hakkındaki düşüncelerinizi öğrenmek isterim. Lütfen
5 dakika zaman
ayırıp anketimi yanıtlayın


sol tarafta kalça abdüksiyonunda kısıtlılık görülüyor
bebekde bacaklar arasındaki
uzunluk farkının saptanması

 

 

 

 

 

 

 

 

Belirti ve Bulgular

Yenidoğan Dönemi

Yeni doğan dönemi olarak nitelendirdiğimiz ilk 2 ayı kapsayan dönemde bebeklerde gelişimsel kalça displazisini düşündürtecek başlıca dört klinik bulgu vardır. Bunlar kalça abdüksiyonunda kısıtlılık, eşit olmayan boğumlar (pli asimetrisi), kalça ve dizin düz duruşu (kalça ve dizde fizyolojik fleksiyon konumunun olmayışı) ve bacakta kısalıktır.

Kalça açıklığına muayene masası gibi sert bir zeminde bakılmalıdır. Kalça abdüksiyonunu değerlendirirken her iki kalçanın birden abdüksiyona getirilmesi pelvisi nisbeten kilitlediğinden daha doğru sonuç verir. Yandaki şekilde gösterildiği gibi, kalça 90 derece fleksiyondayken bakılan kalça abdüksiyonu herhangi bir kalçada 60 dereceden azsa, ya da kalça abdüksiyonları arasında 15 dereceden fazla bir fark varsa, bu durum kalça abdüksiyonunun az olduğu tarafta GKD lehine bir bulgu olarak kabul edilir. Kalça abdüksiyonunda azalma bebeklerde GKD'nin başlıca belirtilerindendir, ancak kalça abdüksiyonu az olan, ya da diğer kalçayla kıyaslandığında kalça abdüksiyonları arasında fark bulunan her bebekte muhakkak GKD olmasını beklemek hatadır. Nitekim kalça abdüksiyonu kısıtlı bulunan bebeklerin yaklaşık yarısı normaldir. Diğer taraftan da GKD bulunan bebeklerin yaklaşık 1/3’inde kalça abdüksiyonu kısıtlı değildir.

Uyluk, kasık ve kabada (gluteal bölge) bulunan boğumlarda göze çarpan bir asimetri, yani boğumların bir tarafta daha derin, daha yukarda ve daha fazla sayıda oluşu, yine GKD lehine bir bulgudur. Uyluk boğumlarındaki eşitsizlik bacaktaki kısalığa bağlıdır. Bu nedenle çıkık kalçada uyluk boğumları oldukça belirgin olarak asimetriktir. Ancak normal bebeklerde de boğumlar arasında asimetri olabileceği unutulmamalıdır. Normal bebeklerin yaklaşık yarısında boğum eşitsizliği vardır. Diğer taraftan GKD bulunan bebeklerin yaklaşık yarısında boğumlar eşittir.

Anne rahmi içindeki yatış şekli nedeniyle fizyolojik olarak kısalmış olan iliopsoas kası yenidoğanda kalçanın ve doğal olarak da dizin bir süre daha kıvrık konumda (fleksiyonda) durmasına yol açar. Doğum sonrası ilk 2 ila 3 ay içinde bebek tekme atarak ve kalçasını gererek kalçası ve dizini düz hale getirir. Eğer kalça yerinde değilse femur başı asetabulum yerine yumuşak dokulara dayanacağından iliopsoasın kalçayı fleksiyona getiren etkisi kaybolur ve yenidoğanda kalça ve diz düz konumda (ekstansiyonda) durur. İki aydan ufak bir bebekte kalçada ve dizde bu kıvrıklığın görülememesi, aksine bebeğin kalçalarının düz durması, GKD lehine bir bulgudur.

Bebeğin bir bacağının kısa oluşu GKD'yi akla getirmelidir, ancak bacak kısalığı değişik nedenlere bağlı olabilir. Bebeğin yaşı küçüldükçe bacak kısalığının ebeveynler tarafından fark edilmesi güçtür. Öte yandan bacağı kısa diye hekime getirilenlerin bir kısmında da hatalı ölçüm söz konusudur. Kalçalar düz konuma (ekstansiyon), bacaklar da yan yana getirilip ölçüm yapıldığında ölçüm genellikle hatalı çıkar. En basit ve güvenilir yöntem, kalçaları 90 derece kıvrık pozisyona (fleksiyon), dizleri de tam kıvrık konuma getirdikten sonra, ayakucundan diz seviyelerine bakmaktır. Normalde diz seviyeleri aynı hizadadır. Eğer diz seviyeleri arasında fark varsa daha düşük olan tarafta GKD olasılığı vardır (Galeazzi bulgusu).

Bazı patolojilerin GKD ile birlikte oluşu istatistiki olarak anlamlı bulunmuştur. Bunlar GKD risk faktörleri başlığı altında toplanır. Tortikollis bu durumların başında gelir. Tortikollisi bulanan 5 ila 7 çocuktan 1 inde GKD saptanır. Aynı şekilde, metarasus adduktus şeklinde doğumsal ayak anomalisi olan bebeklerin % 1.5 ila % 10’unda GKD’ne rastlanır. Eskiden sanıldığının aksine çarpık ayak ile GKD birlikteliği istatistiki açıdan anlamlı değildir.

Gelişimsel kalça displazisinde çıkık kalçayı ortaya koyan, ya da kalçanın displazik olup çıkabildiğini gösteren bir takım instabilite testleri tanımlanmıştır. Bunlar arasında Barlow ve Ortolani instabilite testleri rutinde kullanılan ve birbirini tamamlayan testlerdir. Her ikisi de gelişimsel kalça displazisi tarama programında kullanılır. Barlow testi kalçayı çıkartarak, Ortolani testi ise çıkık kalçayı yerine koyarak kalçadaki instabilitenin varlığını kanıtlar. Her iki test sırasında bebek aç ve huzursuz olmamalıdır. Ortam sessiz olmalıdır. Mümkünse bebek uyurken muayene edilmeli, ya da hekimin muayenesi sırasında annesi bebeğin dikkatini başka yöne çekmelidir. Süt dolu bir biberon bu iş için idealdir. Tekrarlayan denemelerden kaçınılmalıdır. Bebek muayene masası gibi sert bir zemine yatırılarak ve her bir kalçası ayrı ayrı muayene edilmelidir. Muayene masası soğuk olmamalıdır.

kasık (üstte) ve uyluk (altta) boğumlarında asimetri

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Önce Ortolani testi denenir. Bebeğin ayakucuna geçilir. Bir el kasığa yerleştirilir ve başparmak ile diğer parmaklar arasında pubis ile iskiyon kolları kavranarak pelvis sabitlenir. Diğer elin başparmağı trokanter minora, diğer dört parmak ise trokanter major üzerine yerleştirilir. Bebeğin kalçası 90 derece fleksiyondayken abdüksiyona alınır. Kalça abdüksyona giderken eğer kalça çıkıksa asetabulumun arkasında bulunan femur başı adduktor kasların gerilmesiyle kalça eklemi içine yerleşir. Bu yerleşme sırasında femur başının asetabulum arka dudağı üzerinde atlamasıyla bir çıtırtı hissi alınır. Bu hissin alınması kalçanın çıkık olduğu ve bu manevra sayesinde geçici olarak yerine yerleştiği anlamına gelir (Ortolani pozitif). Bu test sırasında kalçayı hareket ettiren ele ait ve trokanter major üzerinde bulunan parmaklar yardımıyla hafifçe itme yapılarak femur başının yerleşmesine yardımcı olunur.

Barlow testinde pasif elin tutuşu aynıdır. Kalça 90 derece fleksiyonda ve nötral rotasyonda iken testi yapan el bebeğin fleksiyondaki dizini el ayasıyla kavrar. Bu sırada başparmak trokanter minor, diğer parmaklar ise trokanter major üzerine yerleştirilir. El ayasıyla dizden kalçaya doğru itme uygulanır. Eğer kalça çıkık değil, ancak instabilse femur başı asetabulum arka dudağından atlayarak çıkar. Femur başının bu yer değiştirmesi sırasında aynı Ortolani testinde olduğu gibi bir sürtünme hissi (çıtlama) alınır (Barlow pozitif). Kalçadaki instabiliteyi ortaya koymayı kolaylaştırmak için kalça 5 ila 10 derece adduksyona alınır ve trokanter minor üzerindeki başparmak yardımıyla femur başı dışa doğru itilir.

Bazen her iki kalça da çıkık olabilir ve kalça abdüksiyonları kısıtlı olmasına karşın simetriktir ve Galeazzi bulgusuna rastlanmaz. Fazla deneyimli olmayan bir hekim bu durumu atlayabilir. Böyle bir durumdan kaçınmak için Klisic testi tanımlanmıştır. İşaret parmağı spina ilyaka anterior superiorda, orta parmak trokanter major üzerindeyken, parmak uçlarından çekilen hayali hat normalde göbekten geçer. Bu hattın göbeğin altından geçmesi kalça çıkığı lehinedir.

Ortolani testi
Barlow testi

Bu sayfada yer alan bilgilerin tamamı ebeveynleri çocuk ortopedisinin konuları hakkında bilgilendirmek amacıyla verilmektedir.

Bu bilgilerden yola çıkarak ebeveynlerin çocuklarındaki rahatsızlıklara tanı koymaları,

daha da ileri giderek kendilerini hekim yerine koyarak çocuklarını tedavi etmeye kalkışmaları son derece sakıncalıdır.

Bu sayfada yer alan bilgiler bir hekimin muayene sonucu vereceği kararın yerini asla alamaz.